11.08.2011 - 12:33
Okunma (1717)
Yorum (6)
Paylaş

Yazar hakkında : Araştırmacı Yazar

ATMALI-ATMAN-ATMANKİ'NİN MENŞEİ

       -ATMALI ADININ MENŞEİ İLE İLGİLİ EFSANELER

              a) Atmalı:

            Bu efsaneyi Atmalı Köyünden yazarımız Mehmet Demir ATMALI’nın babası Ökkeş DEMİR’den dinleyelim: “Rivayete göre xv.yy.da Ağrı-Van yöresinde iskan eden “Rişvan Uruğu”ndan, Celali Aşiretinden KO’LIK (Khalıkan: İhtiyar) İbrahim adında bir Alevi Dedesi ve arkadaşı bir suç işlemişler. Zamanın Derebeyi bu Dede’ye ölüm cezası verir. O dönemde ölüm cezaları, yörenin en yüksek kayası olan BALLIKAYA’dan atılarak infaz edilirmiş.

            İnfaz gerçekleştirilinceye kadar aradan geçen süre içerisinde, halk arasında “bunları KAYADAN ATMALI” istek ve arzusu dilden dile dolaşır. Günlerce süren tartışmalardan sonra “bunları KAYADAN ATMALI MI, ATMAMALI MI? ” sorusuna cevap aranır. Sonunda “KAYADAN ATMALI” kararı kesinleşir.

            Derebeyin ve Aşiretin huzurunda kayadan atılan Rişvan İbrahim Dede’nin arkadaşı derhal ölür, fakat kendisi ayak üzeri düşer ve kaçar gider. Herkes hayretler içerisinde kalır. Bu güne kadar bu kayadan atılıp da ölmeyen olmamıştır. Görevliler İbrahim Dede’yi tekrar yakalar ve Derebey’in huzuruna getirirler. “Tekrar Kayadan Atalım mı” diye sorarlar. (üç defa atıldığı rivayet edilir) Derebeyi üç defa atıldığı halde ölmeyen Dede’nin ermiş olduğundan korkmuş ve; “derhal onu serbest bırakın, şimdi çarpılırız” demiş.”

            Buradan Atmalıların önceleri Alevi olduklarını anlıyoruz. Bazı oymakların daha sonraları Sünnileştiklerini görüyoruz.

            Böylece serbest bırakılan Rişvan(Celali) Ermişi İbrahim Dede, “Atmalı” adını almış. Bundan doğan çocuklara ATMALI denilmiştir. Çoğalan nüfus ATMALI AŞİRETİ olarak anılmaya başlanmıştır. Atmalı, Celikanlı ve Rişvan Aşireti İbrahim Dede’ye ihtiyar manasına KHOLIK demişler. Celali’lerin  bir kolunun adının KHOLIKAN olduğunu daha önce belirtmiştik. Türkiye’de KOLIK denen ihtiyarın adını bir tek Gaziantep’in Nurdağı ilçesine bağlı ATMALI köyü taşımaktadır. Daha sonraları KOLIK adı verilen İbrahim Dede’nin 12 oğlu olur ve 12 oymak olarak askeri teşkilatlanmasını tamamlarlar. Her oymak kurucusunun adı ile anılır.

            Pazarcık Belediye Başkanı Ali BOZDAĞ’dan aldığımız bilgilere göre; “K. Maraş bölgesindeki Atmalı Aşireti, Selçuklu ve dukadır Beyliğine Karşılık Osmanlı tarafını tutmuş, 2500 çadırla Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen Atmalı Aşireti’ne Osmanlı,  “Boy Beyliği” vermiştir.”

 

            b) Atman Beg(Osman Gazi)

 

            Önemli Belge: 15.11.2009 akşamı gece yarısı Kanal Türk’te “Teke Tek” Programını izliyordum. Tarihçi Murat BARDAKÇI ve Fatih ALTAYLI’nın konuğu Bizans Tarihi üzerine araştırma yapan Dç. Dr. Levent KAYAPINAR. Bizans kaynaklarına göre Osmanlı’yı anlatırken çok ilginç bir açıklamada bulundu: “Bizans kayıtlarına göre Osman veya Osmanlı ismine rastlamıyoruz. Osman Bey’e “Atman” diyorlar. Osmanlıya “Atmanik” diyorlar. Osmanlı da bu “Atma” adına Arapça aidiyet eki olan (i) harfini ekleyerek kendine “Atmi” diyor. Aslında Ertuğrul, Orhan, Gündüzalp, Aydoğdu gibi öz Türkçe isimlerin arasında bir Arap adı olan “Osman” isminin bulunmasına tarihçiler bir mana verememekte ve “Atman” adına daha sıcak bakmaktadırlar.. Zaten yerel adı “Osman” değil, “Otman” dır.” Diyordu. İngilizce Osman Bey’in adı “Otoman”dır. Bu kadar tesadüf olamazdı. Hem “Atman”, hem “Atmanic”, hem de “Atmi” adlarının üçünün de Atmalı Aşiretinde ad olarak yaşıyor olması da tesadüf olamazdı.

            Mustafa Kemal’e “Türklerin Atası” manasında “Atatürk” dendiği gibi, Osman Gazi’ye de Türklerin “Ata”sı manasında “Atman” demiş olabilirler. Çünkü Adıyaman’ın Suvarlı Beldesinde oturan Atmalı bir ailenin soyadı da “Ataman”dır. Yine Cizre/Beytüşşebab civarında yaşayan “Ataman” aşiretine rastlamaktayız. Kazak Lehçesine göre “ataman” Başbuğ demektir.

            Bu bilgileri alınca hemen tarihçi hocamız İbrahim Uçar’ı aradım ve bu müjdeli haberi verdim. O da çok sevinmiş ve şaşırmıştı. Bu belgeden şunu anladık ki; Yaşadıkları bölgeye göre yer yer Atma, Atmi, Atmalı, Atman, Utman, Atmanik ve Atmanaki olarak anılan “Atmalı Aşireti”nin adının kökeninin Osmanlı’ya dayandığını ve Osmanlı’nın asıl adı olan Atmi, Atmanik adlarını yaşattığını öğreniyoruz. Bu durumda Osmanlı Devletini kuran “Kayı” boyuna bağlı Atman(Osman) Bey, Atmalı Aşireti’nin Atasıdır diyebiliriz. Osmanlı Devletine “Atman, Atmanik, Atmi Devleti” diyebiliriz. Yani Atmalı Aşireti Osmanlı Devleti’nin kurucusudur. Bu durumda bazı Atmalı akrabalarım; “sen Atmalı’yı Türkmen olarak gösteriyorsun” diye kızacaklar ama artık bu gerçeği de hatır için saklayamayız. Çünkü Atmalı adı konusundaki araştırmalarımızın bir kısmı efsaneye dayanmakta idi. Ama İngiliz kayıtlarındaki bu belge kesindir, çok önemlidir ve inkar edilemez.

            Evet Atman(Otman-Osman) Beg Oğuz Türklerinin KAYI Boyundan, Karakeçili Aşiretindendir. Bu durumda “Atmalı Rişvan’a bağlı, Rişvan da Badıllı’ya bağlıdır” görüşümüz tartışmalı duruma düşmektedir ve bundan sonra “Atmalı Aşireti KAYI Boyundan Karakeçili Aşiretine bağlıdır” dersek yanılmamış oluruz. Ancak, bizim Atmalı, Bizans kayıtlarındaki Atman ile aynı mıdır, henüz kesinlik kazanmış değildir.  Fakat yabana atılmayacak kadar kuvvetli bir “belge” ile karşı karşıyayız. Daha çok Rişvanlarla birlikte yaşayan Atmalı Aşireti, Rişvan’nın siyasi gücünden yararlanmak için zamanla “Rişvanız” demiş olabilir veya gerçekten Rişvan olabilir. Aynı zamanda Bazıkilerle birlikte yaşayan Urfa’daki “Atman Aşireti” de Bezıki’ye bağlı olduğunu, Badıllıya akraba olduğunu ifade etmektedir. Karakeçili ile iç içe yaşayan Atmalılar da Karakeçili olduklarını ifade etmektedirler.            

Sonuç olarak Atmalı Kayı’ya bağlı Karakeçili de olsa, Beydili’ne de bağlı Rişvan da olsa, Oğuz Boyundan olma gerçeğini değiştirmez. Bu vesile ile Atmalı Aşireti’nin “Atası” sayılan Atman(Otman-Osman) Beg’in hayatını kitabımızın sonuna aldık.(Kaynak: Mehmet Demir ATMALI) (Bkz. Meşhur Simalar)
            Atmalı Aşiretinin kaynaklarda OTMANLI, ODMANLI, OSMANLI adları ile de anıldığını ve Rışvan’a bağlılık yerine, Rışvan’ın kardeşi olduğunu ve direk BADILLI’ya bağlı olduğunu bu belgede görmekteyiz. Urfa-Bozova’ya bağlı “KaracaUTMAN” (Kesmetaş) köyünde Atmalıların yaşıyor olması, bu UTMAN, OTMAN, ATMAN VE ATMALI bağlantısını kuvvetlendirmektedir. (Kaynak: Dç.Dr. Murat ÇELİKDEMİR. Osmanlı Döneminde Aşiretlerin Rakka’ya İskanı(1690-1840) Doktora Tezi. Elazığ-2001. sf.111)(Mehmet Demir ATMALI, İbrahim UÇAR-Tarih Kültür ve Folkloru İle ATMALI AŞİRETİ.sf.24-27)

 Not: Teknik Hatadan dolayı "Otmanlı" Belgesini yükleyemedim. Daha Sonra Yüklenecektir.

mehmet 27
09.02.2012 - 13:23
Misafir

(Devamı) İkisinin ortak yanı birisiinin kayınbabası eski MİTÇİ, diğerinin babası Mitçi. İkisinin de ortak yanı Ergenekoncu olmaları. Yani kimin eli kimin cebinde anlamak çok zor. Beşikçi de bunların arkadaşı. Sen kendini Kürt hissedebiliirsin, Osmanlıyı sevmeyebilirsin. ama Osmanlı'nın kurucu aşireti isen ne yapacaksın? Gerçekleri kabul etmek zorundayız. Selam ve sevgilerimle. Mehmet Demir ATMALI

mehmet 27
09.02.2012 - 13:18
Misafir

Sevgili Buganlı amcaoğlum, bugan oymağının resmiyette adı BİK'ler oymağı ve Tonolar oymağı bizim Tilkiler koluna bağlı çıkıyorlar. Suriyede Dilkiler vardır, tanıştım. Bir de Biyon'lar vardır. Bunlar akraba olduklarını bilmiyorlar. Kendilerine kitabımı verdim. Akraba olduklarını söyledim. Gelelim Atmanbeg meselesine. Siz kabul etmeseniz de bu bir gerçektir. Yabancı kaynaklardan araştırın diyorsunuz. Bizans kaynaklarından bu bilbileri size sunuyorum. Bundan eski ve yabancı kaynak olur mu? İsmail Beşikçi denen adam, Kendisi Kürt olmadığı halde Kürtçülük yapmak üzere görevlendirilen bir adam. Ergenekonun adamı. Bakıyorsun ulusalcılık(yani Türk Milliyetçisi) yapan Doğu Perinçek, Yalçın Küçük APO ile eski arkadaşlar. Bir Türkçü, Biri Kürtçü.

bugonlu
22.12.2011 - 18:13
Misafir

yazar efendi, nerden getirdin bu bilgileri?! bende bugonluyum ve bu atmali asiretinin bir alt koludur, pazarciktadir... siz kendizi türk hissedebilirsiniz! ama lütfen burdaki kaynaklarinizi birde bagimsiz baska yurt disindaki kaynaklarla kiyaslayin, yada Ismail Besikcinin kitaplariyla kiyaslayin.. o zaman ne kadar bilimsel olmayan bir yazi - tek tarafli - kaleme aldginizi görebilirsiniz... Birde soyisimlerle ne zamandan beri insanlarin kökleri arastiriliyor, t.c. de soyismi kanunu 1925 den sonra olsa gerek, bu nedenle herhangi bir nufus memurunun siradan bir sekilde verdigi soyismi insanlarin gercek soyunu yansitmiyor... Atmalilar pazarcikta kürttürler ve kendilerini öyle biliyorlar... ne zamandan beri türk oymaklari kürtlesmistir,...

mehmet27
12.08.2011 - 17:55
Misafir

Halit Hocam, eleştirileriniz için teşekkür ederim. Yeret ki seviyeli olsun. Aslında Osmanlı'da Osman ismi hiç olmadı. Türk Halkı Otman, Atman diyordu. Tarihçiler de bu kadar Türk İsmin içerisinde bir Osman isminin bulunmasına anlam veremiyorlardı. Sonunda doğrusu anlaşıldı ki, Bizans kaynaklarında bile ATMAN denildiğini öğreniyoruz. Ancak benim kitabımı okuyan okuyucu ister Atmalı'yı Atman'a bağlasın, ister bağlamasın. Bu kendinin bileceği bir durumdur. Ben Atmalı hakkında her söyleneni yazdım ki, Atmalı akrabalarım bundan haberdar olsunlar ve dilediği yönü alsın, dilediğini almasınlar. Benim yazdıklarım kanun değil. Ancak belgeli olanlara sağır kalmak da insafsızlık olur. Adam belgeyi gördüğü halde yine inkar ediyor.sevgilerimle.

Halit Seyfi YÜCEL
11.08.2011 - 20:05
Üye

TArtışmayı ben başlatayım Sevgili Mehmet bey Bir zamanlar Kürteri Türk gösterme adına hazırlanan "Beyaz Kitap" olarak anılan bir kitap vardı. Bu kitapta söyledikerini belgelere dayandırıyordu. Bir süre sonra bu belgelerin güvenilir belgeler olmadığı söylenmişti.Dayandığınız belgelerinizin bu tür belgeler olup olmadığınızı inceleyin. Bir kürt realitesi var ve bu realite yaşanıyor. "Otman" ismine gelince yılarca bu gizlendi ortaya konulmadı. Bu gün ise herkes biliyor. Osman ismi ertuğrul gazi tarafında islam devletleriyle iyi ilişkiler geliştirmek için koymuştu. Fakat bir isim benzerliğiyle osmanlıylla atmalıların ilişkilendirilmesi doğru bir yaklaşım olmayacaktır.

halit seyfi yücel
11.08.2011 - 19:51
Misafir

TArtışmaarımızda, ve yorumlarımızda burdaki uyarıya dikkat etemenizi özellikle rica ediyorum. Bu rda bulunan tüm yorumları siliyorum tartışmayı yeniden başlatma adına bu gerkli görüyorum.


(Güvenlik İçin Max:750 Karakter)
Kalan Karakter Sayısı